ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆ ನಿಗೂಢ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಹಸ್ಯ ಸಂಚು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?
ಓದುಗರೇ, ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಯೋಚಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ, ನೀವು ಕೂರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಜೀವಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿವೆ ಎಂದರೆ ನಂಬುತ್ತೀರಾ? ಅವು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ! ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅವು ಏನು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಬಹುದು? ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಬೃಹತ್ ಸಂಚು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಜೀವಿಗಳು ಇಷ್ಟೊಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ?
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಭಾಷೆ ಇದೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಬ್ದಗಳಿವೆ ಎಂದು. ಆದರೆ, ಬಾಯೇ ಇಲ್ಲದ, ಮೆದುಳೇ ಇಲ್ಲದ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಚ್ಚರಿ. ಅವುಗಳು ಯಾವಾಗ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಈ ರಹಸ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಕೋಡ್ ಏನು ಗೊತ್ತಾ?
ಓದುಗರೇ, ನಾವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಬೇರಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅದೇ ‘ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ’ ಬಗ್ಗೆ! ಹೌದು, ಒಂದು ಒಂಟಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ನಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅದರಿಂದ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವು ನಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರಿ, ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಮ್ಮ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗೆ ತಾವೆಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ? ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವೇ ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ‘ರಾಸಾಯನಿಕ ಭಾಷೆ’. ಆ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರೇನು ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ನೀವು ಖಂಡಿತ ದಂಗಾಗುತ್ತೀರಿ!
‘ಕೋರಂ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್’ – ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಲೋಕದ ಅದ್ಭುತ ರಹಸ್ಯ ಭಾಷೆ!
ಓದುಗರೇ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕೋರಂ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್’ (Quorum Sensing) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮಂತೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇವು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ‘ಆಟೋ-ಇಂಡ್ಯೂಸರ್ಸ್’ (Autoinducers) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಬಿಟ್ಟ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಅವು ‘ಅಸಿಲ್ ಹೋಮೋಸೆರಿನ್ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್’ (AHL) ಎಂಬ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಒಳಗೆ ‘LuxI’ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಈ ಅಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ, ‘LuxR’ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆ ಅಣುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಡಿಎನ್ಎ (DNA) ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಮುಂದಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂತರ ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನ ಸಿಗ್ನಲ್ ಕಳುಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಆಂಟೆನಾಗಳಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ!
ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ – ‘ಗ್ರಾಂ-ಪಾಸಿಟಿವ್’ ಮತ್ತು ‘ಗ್ರಾಂ-ನೆಗೆಟಿವ್’. ಇವೆರಡೂ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ರೀತಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಇಲ್ಲ! ತಮ್ಮದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವು ‘ಸ್ವಂತ ಭಾಷೆ’ ಬಳಸಿದರೆ, ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ‘ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭಾಷೆ’ (Universal language) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಹೌದು, ಇವುಗಳಿಗೂ ಬಹುಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನವಿದೆ!
ಈ ರೀತಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ ಅವು ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಗೊತ್ತೇ? ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ಬೆಳಕನ್ನು’ (Bioluminescence) ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು, ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕವಚದಂತಹ ‘ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್’ (Biofilm) ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ದಾಳಿಯಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಗಂಭೀರ ರೋಗಗಳು ಬರುವುದು. ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ?
ರೋಗಾಣುಗಳ ‘ಮಾತು’ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ: ಕೋರಂ ಕ್ವೆಂಚಿಂಗ್!
ಓದುಗರೇ, ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಆ ಮಾತ್ರೆಗಳಿಗೇ ಎದುರೇಟು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ (Antibiotic resistance) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನು ಎಂದು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಈ ‘ಕೋರಂ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್’ ದೊಡ್ಡ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈಗ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನೇ ‘ಕೋರಂ ಕ್ವೆಂಚಿಂಗ್’ (Quorum Quenching) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಆ ‘ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶ’ದ ಅಣುವಿನ ಆಕಾರವನ್ನೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ನಕಲಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಕಲಿ ಅಣುಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಬಿಟ್ಟ ಸಂದೇಶ ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗೆ ತಲುಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅರಿವೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ‘ಸುಡೋಮೊನಾಸ್ ಅರುಗಿನೋಸಾ’ (Pseudomonas aeruginosa) ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ. ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕು ತರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ರೋಗಾಣು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಲ್ಯಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಷವನ್ನು ಕಾರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಕವಚವನ್ನು (ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್) ನಿರ್ಮಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ!
ಇದೊಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕದ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೊಂದರೆ ತಾನೇ ಅವು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಹೊಸ ದಾರಿ ಹುಡುಕುವುದು? ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇದರಿಂದ ಅವು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ನಳಿಕೆಗಳು, ಸ್ಟೆಂಟ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಹೊಸ ಅಣುಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದರೆ ಸೋಂಕಿನ ಭಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಓದುಗರೇ, ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಗುಪ್ತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕೋರಂ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಂತಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ರೋಚಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ‘ಇನ್ಸೈಡರ್ ಕನ್ನಡ’ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರಿ. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡೋ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ Insider ಕನ್ನಡಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ, ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಿಗೋಣ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿ. ಲೋಕ ಸಮಸ್ತ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು. ನಮಸ್ಕಾರ.
About the Author
